مدیریت پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایلام در فاصله شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵، با اجرای برنامه‌های نظارتی، توسعه آموزش‌های تخصصی، مشارکت در مدیریت بحران و حمایت روان‌شناختی از پرستاران، مجموعه‌ای از اقدامات را در راستای ارتقای کیفیت خدمات پرستاری به انجام رسانده است؛ در این میان، انتخاب یک درس‌آموخته به‌عنوان تجربه کشوری، معرفی ابزار تحلیل برنامه کشیک پرستاری به‌عنوان طرح برتر ملی و آموزش همگانی احیای پایه به حدود ۱۸۰۰ دانش‌آموز از جمله دستاوردهای این دوره به شمار می‌رود.
به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ابراهیم سلیمی، مدیر پرستاری دانشگاه، در تشریح عملکرد یک‌ساله این مدیریت، از مجموعه‌ای از اقدامات در حوزه ساماندهی نیروی انسانی، نظارت بر عملکرد مراکز درمانی، توانمندسازی کارکنان، توسعه آموزش‌های همگانی و ارتقای آمادگی نظام سلامت برای مواجهه با شرایط بحرانی خبر داد.
نظارت بر خدمات پرستاری و ارتقای ایمنی بیماران
نظارت بر سازماندهی و به‌کارگیری نیروی انسانی پرستاری و پیراپزشکی در بیمارستان‌ها، پیگیری اجرای دستورالعمل‌های کنترل عفونت و ایمنی بیمار و مشارکت در برنامه‌های اعتباربخشی مراکز درمانی، از جمله محورهای اصلی فعالیت مدیریت پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایلام در این دوره بوده است.
راه‌اندازی واحدهای پیگیری و آموزش به بیمار در تمامی مراکز تابعه، نظارت بر اجرای ضوابط تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری و روند پرداخت تعرفه‌ها، سیاست‌گذاری در حوزه آموزش و توانمندسازی کارکنان و پایش عملکرد آموزشی بیمارستان‌ها نیز در زمره اقدامات این مدیریت قرار داشته است.
نظارت بر ثبت اطلاعات کارکنان پرستاری در داشبورد اختصاصی این حوزه، بررسی عملکرد مؤسسات برگزارکننده دوره‌های کمک‌پرستاری و صحت‌سنجی گواهی‌های صادرشده نیز با هدف ساماندهی اطلاعات، افزایش شفافیت و ارتقای کیفیت خدمات دنبال شده است.
مدیریت پرستاری دانشگاه همچنین مسئولیت دبیری کمیته مرگ‌ومیر کودکان یک تا ۵۹ ماهه معاونت درمان را بر عهده داشته و در زمینه پیگیری موضوعات مرتبط با سلامت کودکان و بررسی موارد مرگ‌ومیر در این گروه سنی مشارکت کرده است.
کسب امتیاز کامل ۱۰۰ در برنامه عملیاتی طی سال‌های متوالی و انتخاب به‌عنوان مدیریت برتر در دانشگاه نیز از دیگر نتایج عملکرد این مجموعه عنوان شده است.
دستاوردهای ملی؛ از درس‌آموخته جنگ رمضان تا طرح برتر کشوری
از مهم‌ترین دستاوردهای مدیریت پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایلام در سال ۱۴۰۵، انتخاب ابزار تحلیل برنامه کشیک بخش‌های پرستاری به‌عنوان طرح برتر کشوری و انتخاب درس‌آموخته جنگ رمضان به‌عنوان درس‌آموخته ملی بوده است؛ دستاوردهایی که بر اهمیت مستندسازی تجربیات، بهبود برنامه‌ریزی نیروی انسانی و انتقال تجربه‌های مدیریتی به سایر بخش‌های نظام سلامت تأکید دارند.
همچنین مدیریت پرستاری دانشگاه در ارزیابی معاونت پرستاری وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۵، امتیاز ۷۰۰ از هزار را کسب کرد و دانشگاه علوم پزشکی ایلام در زمره دانشگاه‌های پیشرو در این ارزیابی قرار گرفت.
طراحی ابزار ارزیابی عملکرد مدیران پرستاری، سرپرستاران و سوپروایزرهای بیمارستانی و تدوین نظرسنجی برای ارزیابی عملکرد مدیران پرستاری و سوپروایزرهای آموزشی نیز با هدف تقویت نظام ارزیابی، شناسایی نقاط قابل بهبود و ارتقای کیفیت مدیریت در مراکز درمانی انجام شده است.
در همین راستا، تدوین و اجرای فرایند مصاحبه پیش از انتصاب افراد در پست‌های مدیریتی حوزه پرستاری بیمارستان‌ها در سال ۱۴۰۵، از اقدامات این مجموعه برای توجه بیشتر به شایستگی‌های حرفه‌ای و مدیریتی افراد بوده است.
آموزش و توانمندسازی؛ برگزاری ۱۲ دوره آموزشی و صدور ۱۴۴ پروانه صلاحیت حرفه‌ای
توسعه آموزش‌های تخصصی و ارتقای توانمندی کارکنان، بخش دیگری از برنامه‌های یک‌ساله مدیریت پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایلام را تشکیل داده است.
در این چارچوب، ۱۱ کلاس آموزشی استانی برای پرستاران بیمارستان‌ها و یک کلاس آموزشی برای دانشگاه‌ها و مراکز عضو کلان‌منطقه سه آمایشی کشور برگزار شده است.
همچنین مدیران پرستاری، کارکنان ستادی و سرپرستاران بخش‌های شیمی‌درمانی، مراقبت‌های ویژه بزرگسالان (ICU)، مراقبت‌های ویژه قلبی (CCU) و اورژانس برای شرکت در دوره‌های توانمندسازی به مشهد اعزام شدند.
اعزام کارشناسان هوشبری و اتاق عمل به دوره‌های توانمندسازی قطب در کرمانشاه، تجمیع و ارسال نیازسنجی آموزش‌های مداوم و ضمن خدمت سال ۱۴۰۵ و نظارت بر عملکرد آموزشی بیمارستان‌ها نیز در راستای ارتقای دانش و مهارت نیروهای تخصصی حوزه سلامت انجام شده است.
بر اساس آمار اعلام‌شده، در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ تعداد ۵۲ پروانه صلاحیت حرفه‌ای برای کارکنان پرستاری صادر شد و این تعداد در سال ۱۴۰۵ به ۱۴۴ پروانه رسید؛ آماری که روند صدور این پروانه‌ها را در دوره مورد گزارش نشان می‌دهد.
آموزش احیای پایه به ۱۸۰۰ دانش‌آموز ایلامی
یکی از اقدامات شاخص مدیریت پرستاری دانشگاه، اجرای طرح آموزش همگانی احیای پایه در مدارس استان با همکاری سازمان اورژانس ۱۱۵ بوده است که طی آن حدود ۱۸۰۰ دانش‌آموز آموزش‌های اولیه مرتبط با احیای پایه را فرا گرفتند.
این برنامه با هدف افزایش آگاهی عمومی، آشنایی دانش‌آموزان با اقدامات اولیه در شرایط اورژانسی و توسعه فرهنگ کمک‌رسانی در جامعه اجرا شده است.
توسعه آموزش‌های عمومی سلامت در کنار آموزش‌های تخصصی کارکنان، می‌تواند در افزایش آمادگی شهروندان برای مواجهه با حوادث و شرایط اضطراری و تقویت زنجیره نجات بیماران نقش مؤثری داشته باشد.
حضور فعال در اربعین و مدیریت شرایط بحرانی
مشارکت فعال تیم مدیریت پرستاری و کارکنان پرستاری مراکز درمانی در خدمت‌رسانی به زائران اربعین حسینی در سال ۱۴۰۴ و برنامه‌ریزی نیروی انسانی برای اربعین سال ۱۴۰۵، از دیگر محورهای عملکرد این مدیریت بوده است.
در همین راستا، دبیرخانه نیروی انسانی اربعین حسینی در سال ۱۴۰۵ نیز در چارچوب برنامه‌ریزی و هماهنگی منابع انسانی فعالیت داشته است.
همچنین در جریان جنگ رمضان، تیم مدیریت پرستاری و پرستاران مراکز درمانی در ارائه خدمات مشارکت فعال داشتند و برنامه‌ریزی برای شرایط بحرانی و افزایش ظرفیت ارائه خدمات درمانی متناسب با نیازهای احتمالی انجام شد.
انتخاب درس‌آموخته مرتبط با جنگ رمضان به‌عنوان درس‌آموخته کشوری نیز از نتایج مستندسازی تجربه‌های این دوره عنوان شده است؛ تجربه‌هایی که می‌توانند در برنامه‌ریزی برای مواجهه با بحران‌های آینده و ارتقای آمادگی مراکز درمانی مورد استفاده قرار گیرند.
حمایت روان‌شناختی از ۱۸۰ پرستار
توجه به سلامت روان کارکنان پرستاری، به‌ویژه در شرایط دشوار کاری و مواجهه مستمر با فشارهای حرفه‌ای، از دیگر محورهای مورد توجه مدیریت پرستاری بوده است.
بر این اساس، از طریق گروه حمایت همکار، خدمات مشاوره روان‌شناختی به ۱۸۰ نفر از پرستاران ارائه شده است.
این اقدام در کنار سایر برنامه‌های حمایتی، با هدف توجه به نیازهای روانی و عاطفی کارکنان و کمک به بهبود شرایط کاری آنان انجام شده است.
گرامیداشت هفته پرستار و توجه به سرمایه انسانی
برگزاری مراسم هفته پرستار در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، تقدیر از پرستاران نمونه استانی در سال ۱۴۰۴ و اجرای طرح نهال‌کاری در محوطه بیمارستان رازی به مناسبت روز پرستار، از جمله برنامه‌های فرهنگی و قدردانی از تلاش‌های جامعه پرستاری استان بوده است.
بازدیدهای منظم از بیمارستان‌های دولتی و غیردولتی و مشارکت در بازدیدهای گروهی معاونت درمان نیز با هدف بررسی وضعیت ارائه خدمات، ارزیابی عملکرد مراکز و پیگیری مسائل مرتبط با حوزه پرستاری انجام شده است.
کمبود نیروی پرستاری؛ مهم‌ترین چالش پیش‌روی دانشگاه
با وجود اقدامات انجام‌شده، تأمین نیروی انسانی متناسب با نیاز مراکز درمانی همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایلام است.
بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی مدیریت پرستاری، مجموع نیروهای پرستاری بالینی، اتاق عمل و هوشبری شاغل در بیمارستان‌های دانشگاه ۱۵۳۶ نفر است و برای رسیدن به استاندارد کشوری نسبت پرستار به تخت، به تأمین ۶۸۲ نیروی پرستاری دیگر نیاز است.
همچنین در حال حاضر ۲۵ نیروی کمک‌پرستار در دانشگاه مشغول به کار هستند و برای نزدیک‌شدن به وضعیت استاندارد، جذب حدود ۱۸۰ نیروی کمک‌پرستار مورد نیاز عنوان شده است.
ضعف مهارت‌های آموزشی و عملی برخی فارغ‌التحصیلان جدید، یکپارچه نبودن برنامه‌های بیمارستانی، ضرورت تقویت فرهنگ استفاده از خدمات مراقبت در منزل و پایین بودن سهم مردان در ترکیب نیروی پرستاری نیز از دیگر چالش‌های مطرح‌شده در این حوزه است.
بر اساس آمار این مدیریت، ۳۲ درصد نیروهای پرستاری مرد و ۶۸ درصد زن هستند.
چالش ماندگاری نیروها و ضرورت تقویت انگیزه شغلی
جذب نیروهای غیربومی و افزایش درخواست انتقال آنان به شهرستان‌های محل سکونت، از دیگر دغدغه‌های مدیریت پرستاری دانشگاه عنوان شده است.
همچنین درخواست انتقال برخی نیروهای تازه‌استخدام‌شده، با وجود تعهد ۱۰ ساله خدمت به دانشگاه، از مسائلی است که می‌تواند برنامه‌ریزی و توزیع نیروی انسانی در مراکز درمانی را با دشواری مواجه کند.
در حوزه مدیریت نیز ثابت‌بودن پست‌های مدیریتی و محدودیت در جابه‌جایی و گردش مسئولیت‌ها، در کنار مسائل مربوط به حقوق و مزایای مدیریتی پس از تغییر مسئولیت، از موضوعات نیازمند بررسی و بازنگری عنوان شده است.
پایین‌بودن برخی مزایای مدیریتی و ضعف در مشوق‌های رفاهی و انگیزشی نیز از جمله عواملی است که به گفته این مدیریت، بر تمایل کارکنان برای پذیرش مسئولیت‌های مدیریتی تأثیر می‌گذارد.
در همین راستا، پیگیری تصویب و پرداخت حق مسئولیت مدیران پرستاری، سوپروایزرها و سرپرستاران در دستور کار قرار دارد.
کمبود فضاهای رفاهی و آموزشی؛ نیازمند حمایت و تخصیص اعتبار
کمبود و نامناسب‌بودن پاویون‌های پرستاری در استان از دیگر مسائل مطرح‌شده در گزارش عملکرد یک‌ساله مدیریت پرستاری است.
بر اساس این گزارش، به دلیل محدودیت اعتبارات، ظرفیت فضاهای اقامتی موجود برای پرستاران کافی نیست و با توجه به قرارگرفتن استان ایلام در مسیر تردد زائران اربعین حسینی و افزایش حجم خدمات درمانی در این ایام، احداث پاویون‌های جدید به‌ویژه در شهر ایلام، ضرورتی جدی برای بهبود شرایط رفاهی کارکنان به شمار می‌رود.
نبود سالن‌ها و فضاهای آموزشی استاندارد در بسیاری از بیمارستان‌ها و ستاد معاونت درمان و تخصیص‌نیافتن بودجه آموزشی مورد نیاز مراکز نیز از دیگر موانع توسعه آموزش‌های تخصصی و ضمن خدمت عنوان شده است.
این مسائل در کنار ضرورت تقویت زیرساخت‌های آموزشی، بهبود شرایط رفاهی و تأمین نیروی انسانی، از موضوعاتی است که توجه و حمایت بیشتر مسئولان و تخصیص منابع متناسب با نیازهای حوزه پرستاری را می‌طلبد.
ارتقای کیفیت خدمات پرستاری در گرو تأمین منابع و حمایت پایدار
گزارش عملکرد مدیریت پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایلام در فاصله شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵، از اجرای مجموعه‌ای از برنامه‌های نظارتی، آموزشی، مدیریتی و حمایتی حکایت دارد؛ برنامه‌هایی که از ارتقای مهارت‌های تخصصی و آموزش عمومی احیای پایه تا مشارکت در مدیریت بحران و حمایت روان‌شناختی از کارکنان را در بر می‌گیرد.
با این حال، کمبود نیروی انسانی، محدودیت زیرساخت‌های رفاهی و آموزشی و ضرورت تقویت مشوق‌های شغلی نشان می‌دهد که تداوم و توسعه این اقدامات، به برنامه‌ریزی منسجم، تأمین منابع مالی و حمایت پایدار از سرمایه انسانی نظام سلامت نیاز دارد.
تقویت جایگاه پرستاری و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای فعالیت و ماندگاری نیروهای متخصص، علاوه بر بهبود وضعیت حرفه‌ای کارکنان، می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای کیفیت خدمات درمانی و افزایش رضایتمندی بیماران در مراکز درمانی استان باشد.